Examen biologie examen VMBO-tl 2018 overleg via googledrive

googledriveDe afgelopen 4 jaar zijn een aantal collega’s met elkaar in discussie gegaan na de examens biologie voor het VMBO-tl examen via een Googledocument . Het wordt als heel prettig ervaren. De NVON heeft al veel meer jaren een zeer nuttige kringoverleg, die zij publiceren op hun website. Deze worden georganiseerd in verschillende plekken in het land en zijn zeer belangrijk gebleken voor de discussies die je kan hebben met een tweede corrector.

Vorig jaar heeft een collega in de overleggroep het verslag meegenomen heeft naar de kringgesprekken. Onze opmerkingen zijn verwerkt in het verslag van het kringgesprek.

Daarnaast zet Carla in het forum van NVON een link.

Maar genoeg gezegd. Wil je dit jaar mee doen met ons kleine kringetje en snel mee kunnen spreken over de vragen van het examen? Dan is hier opnieuw je kans.

De docenten die vorig jaar al mee gedaan hebben, staan er al bij. Wil je ook mee doen, kun je in mijn contactformulier je email, naam en liefst ook school indien van toepassing. In de commentaren kan ook, maar zou ik persoonlijk niet doen. Mocht je dat wel doen, voeg ik je toe aan het document en verwijder ik daarna je commentaar.

Vorige jaren publiceerde ik het ook, onregelmatig op deze website, maar ik denk niet dat daar behoefte aan is.

Mocht je een ander vak of niveau geven en ook zoiets willen, dan kan ik je een leeg formaat leveren. Het zal vast ook met Onedrive, open365.io of welke andere cloudoplossing werken.

Voor andere vakken zijn er inmiddels ook docenten die vergelijkbare documenten maken.  Frans Droog maakt bestanden voor HAVO en VWO biologie.

Ik denk dat ik volgend jaar deze op het google drive ding van een groep biologen zet. Dat is een meer logische plek.

Geplaatst in Biologie | Tags: , , , , | 2 reacties

Ogen

Sommige docenten hebben dat. Van die ogen. Ogen, die alleen maar even hoeven te knipperen en leerlingen weten dat ze stil moeten zijn en luisteren. Ogen die zonder woorden kunnen vertellen dat het nu genoeg is. Ik denk zelfs dat docenten met zulke ogen die momenten waarop het genoeg is niet mee gaan maken. Je kijkt wel uit als leerling.

Ik heb die ogen niet. Het zal ook wel niet alleen de ogen zijn. Het is een totaal pallet aan non-verbale uitdrukkingen die ik in kleinere mate bezit. Terwijl ik  non verbaal veel gebruik en vaak bewust.

En ik vraag me wel vaak af of het een aangeleerde vaardigheid is of een erfelijke. Waarschijnlijk beide.

Sommige leerlingen hebben ook die ogen. Ze kijken me aan en ik denk: “die wil ik ook”. Niet letterlijk maar de figuurlijke. Het kunnen staren naar iemand en dat het effect heeft. Vriendelijk vragen duurt toch wat langer.

Nog zo’n ding. Ik had ze vroeger meer. Ze waren weliswaar niet een totale vernietiging, maar redelijke schade in het branie deel van de leerling wist ik nog wel te veroorzaken.

Maar ergens zijn mijn ogen zachter geworden. Minder donker en minder dwingend. Ik verdenk mijn kinderen er van dat effect te hebben. Sinds mijn eerste kind geboren is, neig ik meer naar goedmoedigheid. Het kan ook zijn dat het ouder worden invloed heeft. Is het de ziekte weemoed die mijn ogen beïnvloed, die de trekken in mijn gezicht zachter maakt? Ik weet het niet zeker.

Ik had ook een stagiaire, die later mijn collega werd. Die had het tot in haar botten. Jaloers was ik zeker. Wat een heerlijkheid lijkt het mij om met blikken te kunnen “stilte maken”.

Gelukkig bezit ik een flink stemvolume die ik misbruik (letterlijk) om stilte te krijgen. Maar schreeuwen om stilte is net zoiets als willen ademhalen onder water. Het is een tegenstrijdigheid. Ik probeer dat dus zo min mogelijk te doen.

Dan heb je de techniek van de rust en de stilte. Je staat of zit en wacht. De eerste keer dat je wacht tot de leerlingen stil zijn duurt lang. De volgende lessen drukt de stilte van “die man voor de klas” en gaan ze elkaar waarschuwen. Er valt een soort van adempauze, die je stilte mag noemen. Nog heel even wachten, dan start de les. Ik ben er een voorstander van. Het scheelt mij een hoop energie, het bespaart me mijn stem en de klas herkent mijn patroon. Zodra ik voor de klas ga staan of op een tafel ga zitten en mijn wachtende houding aanneem, zie je het effect op de klas.

Maar goed. Het ging over ogen. Ik ben onlangs bij een opticien geweest. Ik heb een leesbril nodig. Het idee dat ik voor de klas sta, kijkend over mijn bril, de klas in. Het is iets wat ik wil voorkomen. Ik vrees ook dat het me niet strenger doet lijken. Dus de aftakeling van mijn non-verbale krachten gaat verder. Ik moet op zoek naar andere onderwijskundige krachten om dat te compenseren.

 

Zijnoot: de website de lerende docent is afgesloten. In die zin dat de schrijfster haar bevlogen en persoonlijke stukjes niet meer schrijft. Het boek is af, zoals ze twitterde. Ik daarentegen weet niet zo goed wat ik met dit blog ga doen in de toekomst. Ik zie dat ik eerder een schrijfblokkade heb, dan een afgesloten geheel. Mijn laatste blog is al weer een tijdje geleden en zijn vaak lesideeen of de Google drive overleg ding voor vmbo-tl. Dus itt de bovengenoemde blog heb ik nog geen idee wat dit blog gaat brengen of ooit eindigt. Ach dat klinkt ook als een soort zekerheid.

Geplaatst in blijmakers, Uncategorized | Tags: , , | Een reactie plaatsen

Dr House, een spelachtige opdracht

https://i1.wp.com/orig07.deviantart.net/bb85/f/2009/315/5/0/dr__house_avatar_by_zaheer12a.jpgIn het verleden heb ik deze opdracht vaak uitgevoerd. Dit jaar was de derde klas iets te vol in het programma, dus had ik niet de tijd hier een drietal lesuren mee aan de gang te laten gaan.

Het doel van deze lessen is om leerlingen een klein medisch onderzoek te laten doen, waar ze goed afwegen welke factoren belangrijk zijn. Daarnaast leren ze uitzoeken welke behandeling het verstandigste is. Alles gekoppeld aan het hoofdstuk/eindterm over infecties, immuniteit en verschillende behandelingen (In ons geval Biologie Interactief VMBO-KGT, hoofdstuk K10)

Het idee is als volgt. Aan het begin van de les laat je de leerlingen goed naar je luisteren. Als je baas bent start je de les in een labjas met een stethoscoop om. Je legt uit dat je Dr House bent. Je vertelt wie je bent (een chagrijnige, briljante arts) en waar je werkt. Misschien kan je als begeleiding starten met een trailer of filmpje van de serie (met de opmerking dat er wel eens een film van je activiteiten gemaakt is).

Je legt uit dat de leerlingen geen leerlingen zijn van een school. Maar artsen in opleiding van een gerenommeerd ziekenhuis in <noem een stad>. En dat ze op hun eerste dag van hun carrière in het ziekenhuis zijn. Falen is er niet bij. Alleen de winnaars blijven over. Dus de eerste patiënt die zij vandaag ontvangen moet ook meteen een goede diagnose krijgen. Het is toch vervelend als je eerste patiënt sterft -veel betekenende stilte- toch?

Natuurlijk hebben we niet echte patiënten. Maar een aantal casussen, waarvan we doen alsof het echte patienten zijn. Leerlingen, ik bedoel de arts-assistenten kunnen gebruik maken van 1 mobiele telefoon per groep en ze hebben ongeveer een 60-90 minuten de tijd (afhankelijk van het niveau en de tijd die je er aan wil besteden). De volgende les is de presentatie, van een paar minuten, waar de leerlingen de antwoorden die bij hun casus staan beantwoorden. Ze vertellen ook kort wat de case was. Dr House zucht als het goed is en zucht ook als het fout is. En geeft natuurlijk eventueel het goede antwoord met uitleg. Misschien geven de andere leerlingen tips of tops.

In de link hieronder de opdracht. Zelf even de voorwaarden op bladzijde 11 per groepje uitdelen.

Opdracht: Dr  House (pdf)

Dit blogbericht is een verzoekje nav Saskia Tuenter en haar ervaringen met Escape the classroom.

Geplaatst in Uncategorized | 4 reacties

Mbot uitdagingen

mbotIn een vorig stukje had ik informatie gegeven over het installeren van Mblock voor linux. Deze keer een kort bericht over een simpele instructie set voor het werken met de Mbot voor leerlingen.

De reden is dat ik vrij naïef dacht dat leerlingen wel zelf “van alles” zouden uitvinden rond de Mbot en het programma Mblock. Maar na 2 lessen begonnen ze te verdrinken in de mogelijkheden. Vooral de uitdaging om de sensoren aan het werk te krijgen lijkt lastig. En ik zie dat het zoeken van informatie toch echt weer een apart onderdeel is, die zij moeten leren. En aangezien ik ooit een superartikel heb gelezen dat je bij het leren (vooral praktika) nooit 2 dingen tegelijkertijd moet proberen over te brengen, besliste ik dat een deel van het zoekwerk door mij gedaan wordt.

Een ander is dat een onderzoeksvraag bedenken ook lastig is. Wat wil ik onderzoeken? Hoe pak ik dat aan? Wie en hoe stel ik een vraag? Ook dit is deze groep nog niet geleerd. En ga ik ook niet doen tijdens mijn techniek sessies. Dus ook dit hobbeltje moet weg genomen worden.

Dus een blaadje met een aantal opdrachten. En omdat die hele robot en programmeer wereld vol met Engels is, heb ik ze maar Challenges genoemd. Het blaadje is een document op computer die ze gebruiken. Dus het aanklikken van links is daarmee simpel.

Bewust heb ik geen lange lijst met instructies gemaakt. De opdrachten zijn kort met een tip waar op internet je informatie kan vinden. Leerlingen zijn vrij om te kiezen of ze een opdracht alleen doen of combineren. Het document zal vast groeien. Ik hoop dat leerlingen zelf tips toevoegen. (Stiekem denk ik aan een manier om een map op de linux laptops te synchroniseren met de macbook, ach een USB stick werkt voorlopig ook).

Maandag gaan we kijken of het lukt. Wordt vervolgd.

Mbot Challenge lijst (pdf)

Geplaatst in blijmakers, ict algemeen, open source | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Ina en Gerrit. Over insuline en glucagon

Die hormonen zijn ontzettend lastig voor vmbo leerlingen. Gelukkig hoeven ze de negatieve terugkoppeling als term niet te leren, maar hoe insuline en glucagon met elkaar “samenwerken” moet dan wel behandeld worden. Als je te weinig verteld is het niet duidelijk. Dus je moet toch iets verder dan de processen. Het totaalplaatje moet ook in beeld komen. Eigenlijk lukt het mij nooit helemaal goed.

Ik herinner me dat ik ooit op mijn opleiding iets heb moeten leren met moleculen die elkaar volgen, of iets. Een collega student heeft het me helemaal weten uit te leggen met treintjes. Het gevolg is dat ik nog steeds met veel plezier terug denk aan die treintjes uitleg, maar geen idee heb wat het onderwerp is.

En daar kwamen Ina en Gerrit in beeld. Ina en Gerrit zijn buren. Ze hebben een pesthekel aan elkaar en willen een muur tussen hun tuinen bouwen. Maar zoals slechte buren het betaamd, wil Ina een groene muur en Gerrit een rode. Dus elke keer als Ina ziet dat Gerrit een rode muur heeft gebouwd breekt ze die af, pleurt die stenen weer bij hem in de tuin en bouwt haar eigen groene muur. En Gerrit doet dat ook.

In tekst is dat wat warrig. Maar ik heb rode en groene Duplo! Daarmee bouw ik de muren en als ik poppen had zou het een nog beter beeld zijn. Maar een blaadje werkt ook.

De leerlingen komen na een tijdje met de suggestie dat ze beter samen zouden kunnen bouwen. En ik bouw op hun advies een gemengde muur. En elke keer vult of Ina of Gerrit hun kleur aan door de andere af te breken.

En dan de vraag aan de klas wat dit met hormonen te maken heeft. Ze weten het niet.

Ik leg dan uit. Ina is het hormoon Insuline. Gerrit is het hormoon Glucagon. Ina/Insuline bouwt glucose om in glycogeen. Gerrit/Glucagon bouwt glycogeen om in glucose. Opnieuw ga ik de muur bouwen, maar nu met de nieuwe namen erbij.

Bij sommigen verschijnt enig begrip. Dat is al heel wat. Maar dan zijn we er nog niet. De hormonen zijn afhankelijk van elkaar. En dat is een dingetje. Nu leg ik het op de grond met de namen van de stoffen er bij. Ik zet pijltjes op de onderdelen die meer of minder worden en vertel vele malen wat er gebeurt. Leerlingen schrijven het op hun begrippenlijst. Grappig is dat leerlingen vragen om het op verschillende manieren uit te beelden. Ze kiezen die manier op, die zij prettig vinden en schrijven dat op. Er is een moment waar ze met elkaar kort aangeven welke ze gekozen hebben. Ik zelf vind voorbeeld 2 (zie afbeeldingen) het leukste, ook omdat de negatieve terugkoppeling daar goed te zien is. Meeste leerlingen kiezen voor het meer “rechtlijnige” voorbeeld 1.

Ik heb nog veel meer trucjes in de woorden gelegd. Met onderstreept geef ik aan dat het proces in de lever plaatsvindt. Schuin gedrukt wordt geproduceerd in de alvleesklier. En niet te vergeten de kleuren. Ik merk dat ik cursief en onderstreept niet vertel. Als ze het vragen wel, maar niet eerder. Het kan ook allemaal maar verwarrend werken. De hele tijd zoek ik naar een compromis tussen wat ze kunnen begrijpen en wat ze moeten leren.

En dan de hamvraag. Heeft mijn toneelstukje met duplo effect opgeleverd? Ik heb geen idee. Ik heb het net gedaan. Dus kan daar niet veel over zeggen. Toets is ook nog komende. Wat wel heel leuk was, dat we er als klas lol in hadden. 😉

En ik vraag me af waarom ik dit blog. Is het omdat ik trots wil tonen wat ik doe in de klas? Ja, natuurlijk. Maar alleen dat gaf mij geen aanleiding. Misschien ook dat het voor mij een leuke uitvinding is om een verhaal met stuk theorie te koppelen. Stiekem hoop je dat ze Ina op de toets schrijven. 😉 Maar misschien ook om te laten zien dat modern onderwijs (wat dat ook zijn mag) ook is dat je een zooi papier verscheurt en neerlegt op de grond en samen bekijkt. Statisch om naar te kijken en dynamisch als er iemand aan zit. Dat leerlingen het bij me gewend zijn dat hun docent op zijn knieën zit om leerlingen in een kring iets uit te leggen. Dat ze net zo lang mogen vragen tot ze het begrijpen. En misschien wel om die zelf voldane gezichten te zien als het ingedaald is. Dat besef dat ze “iets heel moeilijks” begrepen hebben.

Geplaatst in Biologie, blijmakers, Uncategorized | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Mblock, Mbot en Linux in de klas

mbot

In een extra activiteit op school, waar leerlingen programmeren in verschillende talen, als Scratch en op eigen initiatief C++ en HTML, kwamen ook de Mbots in de klas. En met de Mbots kwamen de problemen.

Op onze school hebben we een soort buitenlesactiviteiten waar leerlingen zich in kunnen schrijven. Ik geef “Techniek”. De activiteit bestaat voornamelijk uit programmeren. Leerlingen zijn vaak enthousiast, maar komen er soms ook achter dat het niet hun ding is.

De volgende fase na de eerste verkennende stappen met Scratch, was om die kennis toe te passen op robotjes. Op grond van wat rondvragen heb ik gekozen om eerst een paar Mbots te kopen. Dit zijn robotjes die eenvoudig in elkaar te zetten zijn en als moederboard de Arduino gebruiken. Het mooie is dat het het te gebruiken programma Mblock, bij Mbots gebaseerd is op Scratch, wat leerlingen dus herkennen. Ik ging er in mijn onschuld vanuit dat de software die bij Mbot geleverd werd platform-afhankelijk was. Aangezien ze voor de belangrijkste platformen software leveren. Daarvoor had ik meer onderzoek moeten doen. Linux ondersteuning is slecht. De versie die voor Linux gemaakt is, kan geen verbinding maken met de robot. De op school gebruikte Chromebooks zouden via een Chrome extensie moeten werken, maar ook dat lukte niet eenvoudig. En de robot werd niet gezien.

Dus tijd voor een list. Windows zou de eerste optie zijn. Een leerling heeft zijn eigen laptop mee en dat werkt meteen goed. Een ander groepje werkt op mijn Macbook, wat ook goed werkt. Alleen is mijn Macbook in gebruik wat niet handig is. Andere Windows laptops kan en wil ik niet gebruiken.

De documentatie van Makeblock is beperkt. Op Github wordt vrolijk weergegeven dat Linux niet ondersteund wordt, terwijl ze wel een versie ontwikkelen. Maar gelukkig staat er op het forum een manier. Omslachtig, maar als het werkt…

Je hebt een moderne Linux distributie nodig gebaseerd op Ubuntu, al denk ik dat een andere distro ook zou werken. Ik koos voor Ubuntu 16.04 en voor een wat trage oude laptop WattOs (ook gebaseerd op Ubuntu 16.04). Daarna installeer je Wine via de software manager. Het derde is de list, ik bedoel een script. Die wijzigt wat rechten en zorgt dat Linux/Wine de poort waar de mbot op aangesloten is herkent. En dan werkt het. Heel goed en stabiel. Jammer dat de draadloze 2.4 GHz USB dongle niet werkt, maar met een USB draad lukt het ook redelijk.

Mijn leerlingen gaan grofweg daarna de volgende stappen leren:

  • Hoe je de Mbot bestuurt met de toetsen op je laptop
  • Hoe je de led lampjes aanstuurt
  • Hoe je de sensoren activeert en programmeert.

Leuk spul. Dat zeker. Ik zou graag ook andere robotjes willen toevoegen aan ons arsenaal. Lego Mindstorm is gruwelijk prijzig en heeft weer zijn eigen omgeving. En het aanbod van andere robots is gigantisch. Ik zucht iets over bomen en bos.

 

 

 

 

 

 

Geplaatst in ict algemeen, open source | 2 reacties

Didactische werkvormen

Met het nieuwe schooljaar in aantocht wordt het misschien tijd om de werkvorm “mond dicht, ik ben aan het woord, luisteren” iets minder aandacht te geven. Al is een expert volgens Hattie de beste om theorie over te brengen, toch denk ik dat af en toe een andere vorm daarna of daarnaast helemaal geen slecht idee is.

En internet biedt een gelukzalige hoeveelheid sites die je heerlijk een keuze geeft in differentiëren. Hieronder een overzicht, waarbij de meest uitgebreide als eerste vermeld staan:

  • Een volledig boek op wikiwijs: Didactisch werkvormen boek, een selectie (.pdf 1 Mb) van Piet Hoogeveen en Jos Winkels. Ook te koop in echte boekvorm: Bol.com
  • Een leidraad didactische werkvormen: werkvormen(.doc formaat, 600 kb)
  • Een mooi overzicht uit 2006 van SLO geschreven door Flokstra: SLO, Flokstra (pdf, 1 Mb)
  • Een Wellicht veel energizers en dat soort dingen, ook veel andere creatieve vormen, die goed in een les of de start van het nieuwe schooljaar te gebruiken zijn: werkvormen.info
  • Wel heel algemeen beeld over verschillende vormen van didactiek: klassewerk.be
  • Een paar algemene van de Universiteit Utrecht, geschiedenis en didactiek.
  • Ik word helemaal iebel van de prezi van Katrien de Moor, maar het geeft een aardig inzicht in de algemene gedachten achter een didactische werkvorm. Praktisch wordt het niet. Meer een college.
  • Heel veel links naar praktische werkvormen in deze Symbaloo van Petra Mestrom. En daaronder nog vele andere links naar andere Symbaloo borden van andere werkvorm zoekers. Een ware schat. Zowel po als vo.
  • Ook heel praktisch is dit overzicht van KU leuven: werkvormen

Dat was het wel zo’n beetje. Vooral het Didactisch werkvormen boek zie je op heel veel plaatsen terug komen. Ik denk dat je wel van een standaard kan spreken.

Wellicht zul je een paar niet hier aantreffen. Maar zodra de piramide van aandacht of de intelligenties volgens Gartner aan bod komen in het verhaal ben ik zo vrij geweest de rest ook niet serieus te nemen. Wat ik ook niet gelinkt heb zijn bedrijfjes die cursussen aanbieden omtrent het ontwerpen van didactische werkvormen. Die klinken bij mij te veel als een cursus “wiel uit vinden, met gegarandeerd een wiel aan het eind van de cursus”. Ik denk dat een goede docent met de links hierboven een flink aantal hartstikke nuttige en leuke lessen kan fabriceren.

Veel plezier. En mocht ik een hele belangrijke vergeten zijn, noem ze graag in een reactie.

 

 

Geplaatst in blijmakers | Tags: , , , | Een reactie plaatsen