Kent de leerling zijn school?

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: In mijn ervaring met nu zo’n 6 of meer verschillende schoolvisies en gekoppelde manieren van onderwijzen valt het me op, dat als leerlingen de manier van lesgeven op hun school kunnen uitleggen aan anderen, snappen waar de regels voor dienen en dus ook waar de grenzen zijn, ze beter in staat zijn om uiteindelijk hun examen te halen.

Zo, dat is er uit. Het moet gezegd. Bij zo’n beetje elk congres, expertisecentrum, iedere onderwijsvernieuwer, commentaren, Linkedin of waar dan ook, hoor je dat “de leerling centraal moet staan”. En ik moet je eerlijk bekennen dat het me elke keer weer een bepaalde mate van jeuk geeft. Dat ligt niet aan het idee, dat is geweldig. Het ligt vaak aan de discussies die daarna volgen. Daar wordt zo’n beetje alles geopperd om deze uitdaging aan te gaan, behalve dat wat ze willen bereiken, namelijk die leerling. Veel onderwijsvernieuwingen zijn dusdanig academisch verwoordt, complex of geforceerd dat alleen een select groepje in staat is uit te leggen hoe het werkt. Of de andere kant is juist dat het onderwijs dusdanig simplistisch is dat het weinig uitdaging biedt om het aan een ander te vertellen. Laten we met die laatste beginnen. Stel dat een leerling van school A aan zijn moeder vertelt over school A: Nou, je gaat naar school, kijkt op je rooster waar je moet zijn en luistert naar die man/vrouw en gaat je huiswerk doen. Af en toe krijg je een toets en dan krijg je een rapport. Oh ja, we hebben ook een schoolfeest af en toe.

Buiten dat de leerling nou geen boeiend verhaal kan opzetten omdat het niet boeiend te maken is, heeft het ook geen zin als het zich in zijn school verdiept.

Een andere leerling zit op school B en vertelt zijn moeder over school: Nou, mam, moet je even goed luisteren, want vandaag hebben we te horen gekregen hoe het gaat op school. Er volgt dan bijvoorbeeld een verhaal met woorden als competenties, sociaal media wijs, badges en certificaten, keuzelessen en vaklessen. Het duurt even voor ze klaar is en de moeder heeft vragen, die ze weer moet uitleggen. Ze is er een tijd mee bezig en moet bij alles goed afwegen waarom en hoe.

Of ik of de lezer van dit stuk het eens is met het soort onderwijs (die ik bewust wat vaag gehouden heb), kun je een voorstelling hebben dat de leerling zich heeft moeten verdiepen in het onderwijs van de school. Ze moest wel, want anders was er geen logica. Ze heeft het moeten vragen anders snapt ze het niet. En als het goed is heeft de school er voor gezorgd dat de leerling die vragen ook kan en wil stellen. Daarmee heb ik de valkuil voorkomen van het selecte groepje binnen de school.

En nu de clou. Doordat de leerling B haar school kent, op zoek gaat naar de grenzen van de regels (natuurlijk!), zal ze ook een logische koppeling maken met haar eigenlijke werk. Het schijnbaar ingewikkelde systeem zorgt voor spelregels die veel pubers nodig hebben om aan hun taken te gaan. Het komt overeen met wat ze in spelletjes doen en waar de regels ook helpen om hun doel te bereiken. Zo is het schoolsysteem voor leerlingen niet anders dan de regels van een spel, die je nodig hebt om het spel te laten beginnen en te kunnen winnen/slagen.

Nog een voordeel van een ingewikkelder schoolsysteem, afgezien van de ongetwijfeld slimme onderdelen die het bezit, is dat het meer overeenkomt met hun huidige of een latere werkomgeving. Daar is het vaak ook een complexe omgeving met hiërarchieën en vreemdsoortige regels en doelen. Mc Donalds (of andere fastfoodketens, maar je hoort het ook vaak van leerlingen die bij supermarkten werken) vind ik een goed voorbeeld. Als je daar gaat werken is er een systeem waarmee je kan opwerken naar een hogere functie. De doelen die je daarbij moet halen staan uitgebreid vermeldt en er is een chef of manager die het traject bekijkt en beoordeelt. Je kan medewerker of rookie van de week of maand worden, er zijn zeer precieze procedures van werken, ga maar door. Terwijl het werk zelf niet van een hoog niveau is, maken de spelregels het werk interessanter en uitdagender. En elke leerling weet precies te vertellen wat de regels op hun bijbaantje zijn. Het is ze grondig uitgelegd en gecontroleerd of ze het begrijpen en weten.

Nog een voordeel is het team van docenten en managers die zich zeer bewust heeft moeten zijn van het onderwijssysteem en manieren heeft gezocht het inzichtelijk te maken voor de leerling. Dus ook keuzes gemaakt voor te omslachtige procedures of te verbijsterende eenvoud. Het geheel is logisch en heeft geen losse delen.

Nog mooier zou zijn als leerlingen betrokken worden bij de vorming van het onderwijs. Ze zijn bij uitstek zeer geschikt in het verzinnen van regels. Veel beter en nuchterder dan die docenten die met hun gedachten in de wolken van de (opgelegde?) onderwijs vernieuwings operaties zijn. En dan snijdt het mes aan nog meer kanten, doordat de leerling het niet alleen kan uitleggen, maar ook nog betrokken is, zullen de spelregels nog logischer, leuker en motiverender zijn.

Toch? Of heb je een andere mening?

Over lighans

Berijder van Quest nummer 1.
Dit bericht werd geplaatst in de knor in mij en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Kent de leerling zijn school?

  1. Theo van Goor zegt:

    Zo! Verhelderend en uitdagend aan het eind. Een echte leraar.😉
    Nee, duidelijk. Ik was een leerling van school A. Daar was (toen) niks mis mee. Ik was niet goed en niet slecht met leren. Creatief en vindingrijk, slecht met bot onthouden. Wel nog in ontwikkeling met leerpotentie bleek uit mijn toets (beroepskeuze, of was dat al Cito jaren 60?) Het type onderwijs paste achteraf prima bij mij. Ik zocht geen grenzen. Ik had geen mening. Ik wist niks. Ik keek slecht verwonderd de wereld in.
    Ik had geluk itt mijn broers en zusters. Als nakomertje had ik recht op onderwijs. Het werd gestimuleerd en ondersteund. Dat was toen nieuw. (mede mogelijk gemaakt door de gasbel van Slochteren…)

    Nu is dat anders (of misschien ook wel niet) De hierarchie die vroeger als vanzelf was is niet meer in de klas. Het kwam niet in je op om met je leraar in discussie te gaan of zelfs maar tegen te spreken. Als het al gebeurde werd dat onmiddellijk de kop in gedrukt, laat staan dat je daar toe gestimuleerd werd of de vrijheid voor had. Let wel, ze waren amper 10 jaar ouder die voor de klas stonden. Voor ons kinderen keken we tegen ze op. Ze waren ‘oud’.
    Niet dat ik voor ‘de leraar staat bovenaan en heeft altijd gelijk’ ben. Ik had dat toevallig. Stimuleren is beter, maar met een klas van 35 kinderen is het wat lastig iedereen de ruimte, vrijheid, vertrouwen en verantwoording te geven die het nodig heeft. Daar zien we nu na jaren het bewijs van dat dit toch een neerwaartse spiraal is. Niet iedereen is geschikt voor dit systeem. Sommige hebben gewoon een harde hand, strenge controle of stok achter de deur nodig.
    Ik neeg tot luiheid, dus de klassikale dwang en verplichting deed mij goed al was ik mij dat niet bewust. Het gaf me een duidelijke kapstok om mijn dag aan op te hangen. Regelmaat en duidelijkheid.

    Pas op de middelbare school (waar ik op kwam door die toets en de mammoetwet anders was ik gaan werken) leerde ik leren, onderzoeken, kritisch opstellen naar mijzelf en interesses ontwikkelen. Een momentopname (!) van de lagere school en later de middelbare school waren kompleet verschillend. Ik begon dus (zeer)laat te ontluiken. Maar alles met een doel. De lagere school heeft de kiem gelegd, de middelbare school heeft mij voorbereid op zelfstandig leren en verantwoording nemen.
    Daarna kocht ik een motor en trok de wereld in en ging werken. De hoge school van het leven. Ik ben nooit meer gestopt met leren. Telkens weer een andere school, beter, gespecialiceerd, of juist breder. Zelf een totaal andere richting. Je moet maar durven een vertrouwd breed pad te verlaten en een onbekend zijweggetje in te slaan. Gewoon uit nieuwsgierigheid.
    Voor mij heeft het gewerkt. Voor een ander is het misschien niet de weg.

    Terugkijkend (het voordeel van ouder worden is perspectieven te zien) heeft alles wat ik geleerd heb zin gehad. Weinig is verspild of zinloos geweest. Elke stap was een voorbereiding voor een volgende stap. Alle kennis en kunde door het leven was nodig om te weten en te kunnen om verder te komen.
    Soms voelt het alsof mijn einddoel vast ligt en alles wat ik doe gericht is op dat einddoel. Niets is toevallig geweest, hoe verschillend sommige zaken ook waren. Ze hadden uiteindelijk altijd een gemeenschappelijke noemer.

  2. Danny zegt:

    Je schrijft:
    “Terwijl het werk zelf niet van een hoog niveau is, maken de spelregels het werk interessanter en uitdagender.”

    Moet je eens 10 mensen bij de McDonalds vragen Waarom ze daar werken… de woorden Interessant en uitdagend zelf je zeker niet horen.

    De McDonalds spelregels zijn er om het personeel in het gareel te houden.
    McDonalds moet winst maken en personeel is een productiemiddel waar McDonalds precies zo mee om gaat dat het geen sweat-shop naam krijgt, opdat ze na afdanken van een-jaar-ouder-en-weer-duurder personeel weer de volgende slaaf in kunnen huren die nergens anders een betere en leukere baan kon vinden.
    Doorgroeien naar Manager is inderdaad een pad wat personeel ter motivatie word voorgeschoteld… in de praktijk is het nagenoeg onmogelijk dat jaarlijks 100 man personeel (1 locatie) verder door kan groeien buiten de financiele kaders van de MvDonalds balans.

    • lighans zegt:

      Dag Danny,

      Je bent lekker kritisch. Het McD systeem is natuurlijk niet ideaal. Het gaat me in dit stuk om de overgang van school naar werk. En dat verschil is groot. De regels op school zijn vaak niet strikt, terwijl het op het latere werk wel zo is. Daarbij is vaak een schoolvisie erg doorzichtig en zijn leerlingen niet op de hoogte. Wat een tegenstelling weer met latere werkomgeving.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s