Howto: Overwerkt raken

Burn out van een dragrace-motor. Om meer rook te ontwikkelen wordt deze in een waterplas gemaakt. (bron wikipedia.org)

Een Howto is een korte beschrijving om een bepaalde taak te doen, volgens Wikipedia.

En er is natuurlijk ook een site die volledig is gericht op het maken van Howto’s. Hier zou je bijvoorbeeld kunnen lezen hoe je een burnout of overwerktheid kan voorkomen. Hoe je er juist aan kunt komen staat er niet in. En al klinkt het wat sarcastisch om je dat af te vragen. Toch denk ik dat het goed is om je bewust te zijn van je spanningsgesteldheid en hoe ver je overspannen bent. Dit artikel geeft daarop geen antwoord. Wel welke factoren ik ervaar bij mijn overwerktheid. En helaas heb ik al een paar keer ervaring.

Welke factoren spelen een rol bij Overwerkt raken?

  1. Extern (buiten je eigen lijf): Die dingen die je doet).
    1. Je werk: Als we het over overwerkt hebben wordt deze het meest genoemd. Is de druk te hoog? Wat is je relatie met je collega’s (/leerlingen)? Wat doe je allemaal? Of met andere woorden: Doe meer dan je aan kan. Zeg geen nee. Probeer met iedereen een goede relatie te behouden. Zorg dat je in een positie zit waardoor iedereen op je werk je nodig hebt. Laat anderen keuzes voor je maken. Klaag veel en doe niets. En als je in het onderwijs zit: Stap in commissies, ga vernieuwen of juist niet, verwacht van je zelf dat je alles moet proberen. Verwacht dat je elke leerling evenveel aandacht kan geven.
    2. Je Privé leven: Als je punt 1 hebt afgerond is bijna automatisch je privé leven aan de beurt. Je zal merken dat als je werk je leven langzaam in een wurggreep neemt, je leven daarbuiten verandert. Minder contact met vrienden of familie, tijdsdruk om afspraken te maken, je eigen kinderen krijgen minder positieve aandacht, etc. Het prettigste is dat het privé leven helpt om overspannenheid te bespoedigen. We hebben de neiging tot overcompensatie. Dus ga toch die keuken vernieuwen, neem de rest van je huis ook meteen mee, biedt wel je hulp aan (bij vrienden die je nooit meer ziet, dus schuldgevoel…), geef hier zo min mogelijk grenzen aan. En doe niet de dingen die je eigenlijk wilt doen, of doe ze half. Pijnlijk maar waar kan een heftig Prive leven ook de reden zijn van een burnout op je werk. En soms heb je het “geluk” dat een ziekte de oorzaak is van je disfunctioneren op je werk. Helaas heb ik daar ook ervaring mee.
  2. Intern (in je eigen lijf)
    1. Je brein: je hersenen zijn zeer flexibel, maar hebben hun beperkingen. Op een gegeven moment lukt het niet meer om de informatie stroom van 1A en 1B te verwerken. Het gaat ontwijk gedrag creëren. “Ik ben zo moe”, “Ga maar eens vroeg naar bed” en “Misschien volgende week” zijn typerende uitspraken. Als je die bij jezelf aantreft, ben je op de goede weg. Andersom kan natuurlijk ook als we overcompenseren. We pakken nog steeds schijnbaar alles aan, maar ondertussen handelen we ondermaats of halfbakken. Met veel woorden praten we het wel weer goed. Snel geïrriteerd zijn is ook een goede indicatie. Depressiviteit is een goede indicator van mogelijk overwerktheid.
    2. Je lichaam: Als iets je leert dat je bezig bent overspannen te raken, zijn dat symptomen van je lijf. Spierpijn in nek en rug, hoofdpijn, buikklachten, sneller infecties, meer ziek meldingen zijn bekende klachten bij overspannenheid. Natuurlijk wordt de koppeling met werk of privé leven ontkent. Het is immers een toevalligheid. Het gaat wel weer over, toch? nog een groot voordeel van overmatig stress, is dat je lijf daarop reageert en gaat compenseren. Hormonen gaan aan het werk om toch te zorgen dat je het volhoudt. Het gevoel hebben dat je lijf de hele dag vol adrenaline zit is zeer bekend. Je barst van de energie tot de druk wegvalt (thuis bijvoorbeeld). En valt in slaap op de bank met de kinderen om je heen.
  3. Totaal: Alle stress factoren zou je een totale score van 100% kunnen geven. Boven de 100% is zeer ongezond. 100% kun je even volhouden, maar niet lang. Gezond zou rond de 70% moeten zijn, of minder. Een mens kan namelijk best een stress hebben en er zijn nu eenmaal zaken die gedaan moeten worden. Geen spanning en stress is onmogelijk.
    (let op: dit is een volstrekt persoonlijke benadering van verzonnen cijfers. Het is een indicatie). Het percentage wat je overhoudt is je ontspanning. Datgene wat je weer oplaadt. Om overwerkt te raken moet je zorgen dat het percentage ontspanning zo laag mogelijk is.

Wat doe je als je overwerkt bent? En dan bedoel ik om te herstellen.

  1. Rust uit: En daarmee bedoel ik dat contact in eerste instantie nul is met je werk. De dingen die je thuis doet zijn huishoudelijke noodzaak of puur voor jezelf. Gedurende je herstel zal je werk wat aandacht kunnen geven. Dat is ook heel belangrijk dat herstel. Niet alleen omdat je baas dat wilt, maar vooral voor jezelf.
  2. Ritme in je dag: Maak voor je zelf een schema, wanneer je op staat en slaapt en wat je tussen die 2 momenten gaat doen. Houd je daaraan. Zorg dat je regelmatig en gezond eet.
  3. Sportiviteit: Mijn bedrijfsarts adviseert dagelijks rustig sporten. Je lijf en je hersens ontspannen dan. Endorfine wordt aangemaakt en dat voelt lekker en helpt herstel. Maar let op overcompensatie. Heel hard sporten omdat je toch niet kan werken.
  4. Ontspan: Ga uit, bezoek je vrienden (die je nog over hebt), bezoek een concert, koop iets leuks, doe leuke dingen. En zorg dat je goed bedenkt hoe veel je kan. Ontspannen en vervolgens doodmoe thuis komen is typerend, maar onverstandig.
  5. Hulp: Ervaar dat het lastig is om dit te doen en laat iemand in je omgeving of een specialist (coach, psycholoog) je helpen. Het is niet alleen dat 2 meer dan 1 weten. Die andere ziet ook meer dan jij en kan je daarmee confronteren en je begeleiden.

Wat doe je als je hersteld bent?

  1. Dan ga je weer op de oude voet verder en word je weer overspannen. Want dit was een Howto over overspannen raken en niet oplossen…..😉
  2. Gelukkig is er ook een mogelijkheid 2. Lees dit stuk opnieuw en laat de dingen die je overkomt niet meer gebeuren. Veel overspannenheid komt voor uit het verliezen van controle. Dat klinkt wel erg Libelle damesbladachtig, maar helaas maar al te waar. De persoon die na herstel weer naar zijn werk dient te gaan, moet andere intenties en grenzen hebben dan die van een paar maanden daarvoor. Naast Ja moet ook ja, maar en nee een optie worden. En nee zal wellicht de eerste optie zijn… En de Ja onder voorwaarden. En de Ja maar mag wel!! In die zin van Ja, goed idee, maar laat een ander dat maar doen.😉 Er zijn gewoon soms voorwaarden aan Ja gebeurtenissen. Een Ja en geeft te veel ruimte om toch mee te gaan in de stroom. Een Ja, maar geeft de mogelijkheid tot een pas op de plaats. En rustig overzicht bewaren.

Wat doe je met anderen waarvan je overwerktheid vermoedt?

Ik ben hier niet zo goed in. Ik ben me niet bewust van anderen die ik hierbij geholpen heb. Maar ik kan me voorstellen dat het wegnemen van stressfactoren niet werkt. Het is een tijdelijke oplossing, maar de persoon in kwestie zal zich verraden voelen en snel ergens anders iets vinden om aan de 100% stress te komen, waaraan het lichaam inmiddels gewend (verslaafd?) is geraakt.

Wat wel zou helpen is in gesprek gaan. De persoon met argumenten confronteren met het gedrag die slopend is voor het leven dat geleid wordt. En of de persoon luistert is de wens, maar kun je niet afdwingen.

Links:

Belachelijk nuchter filmpje over burnout. Inspireerde mij om bovenstaande te schrijven. Nee niet meer links, maar ik laat me graag inspireren. Dus voeg maar toe in de comments.

Over lighans

Berijder van Quest nummer 1.
Dit bericht werd geplaatst in blijmakers, Uncategorized en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Howto: Overwerkt raken

  1. Pingback: Renovatie van Quest 1 (kmstand 149680 km) | Quest nummer 1

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s